İçme Suyunda Kurşun: Sınır Değer, Test ve Giderme

İçme Suyunda Kurşun: Nereden Gelir, Sınırı Kaç, Nasıl Test Edilir ve Giderilir? (2026)

Son güncelleme: 9 Kasım 2026 · Hazırlayan: AQUA BELLA Teknik Ekibi

Suda kurşun nereden gelir? Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre musluk suyunda doğal kaynaklı kurşuna seyrek rastlanır; kurşun çoğunlukla aşındırıcı suyun binadaki kurşun boru, lehim ve bağlantı parçalarını çözmesinden ya da binayı şebekeye bağlayan hattan gelir. Kurşun görülmez, tadı ve kokusu yoktur; varlığını yalnız su testi gösterir (CDC, EPA).

Sınır değer kaç? Türkiye'de içme suyunda kurşun sınırı 10 µg/L'dir ve musluktan alınan numuneye uygulanır. WHO'nun 10 µg/L değeri geçicidir; WHO'ya göre zararlı etkisi olmadığı bilinen bir kurşun maruziyeti düzeyi yoktur.

Nasıl giderilir? Kaynatmak kurşunu gidermez (CDC, EPA). Kalıcı çözüm kurşunlu tesisatın değiştirilmesidir (WHO); o zamana kadar içme ve yemekte yalnız soğuk su kullanılır, boruda beklemiş su akıtılır ve kurşun azaltımı NSF/ANSI 53 ya da NSF/ANSI 58 kapsamında belgelenmiş bir cihaz seçilir.

İçme suyunda kurşun, suya çoğunlukla binanın eski tesisatından karışan ve ancak ölçümle fark edilen bir metaldir. Bu rehberde kaynaklarını, sınır değerleri, boru tanımayı, testi ve giderim yöntemlerini Resmî Gazete, WHO, Avrupa Birliği, Health Canada, ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), ABD hastalık kontrol kurumu CDC ve NSF yayımlarına dayanarak ele aldık.

Suda Kurşun Nereden Gelir?

İçme suyundaki kurşunun ana kaynağı şebekenin ana boruları değil, binanın tesisatı ve binayı şebekeye bağlayan hattır. WHO'ya göre asıl neden, aşındırıcı suyun kurşun boru, lehim ya da kurşun oranı yüksek alaşımlı parçalar içeren ev tesisatını ve binaların şebeke bağlantılarını çözmesidir; WHO bu yüzden kurşunun musluktan ölçülmesini ister.

Kurşun bağlantı hattı: Şebeke ana borusunu bina tesisatına bağlayan hat bazı binalarda kurşundandır; EPA bu hattı ana boruya bağlayan kısa kurşun ara parçaları da kaynak sayar.
Kurşun lehim: EPA'ya göre bakır boruları birleştirmek için yaygın olarak kullanılmıştır.
Pirinç musluk, vana ve rakorlar: Kurşun hattı olmayan evlerde de pirinç ya da krom kaplı pirinç musluklar kaynak olabilir (EPA).
Eski galvaniz borular: EPA'ya göre çinko kaplamada kurşun izi bulunabilir; boru içindeki pas tabakası, akış yönünde daha önceki bir kaynaktan gelen kurşunu toplayıp zamanla suya bırakabilir.

WHO'ya göre içme suyundaki kurşun genellikle 5 µg/L'nin altındadır; 100 µg/L'nin üzerindeki değerler kurşun bağlantı hattı ya da parçası olan yerlerde ölçülmüştür. Milliyet'in Aralık 2023 haberine göre İSKİ yetkilileri İstanbul altyapısında kurşun boru bulunmadığını belirtmiştir (Türkgün aktarımı); bu açıklama idarenin altyapısıyla ilgilidir, bina içi tesisatı kapsamaz. Şebeke analizlerine dayanan Türkiye verisini musluk suyu içilir mi? yazımızda özetledik; o veriler bina içinden alınmış numuneler değildir.

Kurşunun Suya Geçişini Ne Artırır?

Kurşunun suya geçişini suyun boruda beklemesi, yumuşak ve asidik su ve sıcak su artırır. WHO'ya göre tesisattan çözünen kurşun pH'a, sıcaklığa, alkaliniteye, borudaki kireç tabakasına ve bekleme süresine bağlıdır; kurşunu en çok çözen su yumuşak ve asidik sudur.

Bekleme süresi: EPA'ya göre su borularda ne kadar uzun beklerse o kadar çok kurşun içerebilir. Sabah ya da uzun bir yokluktan sonra musluktan akan ilk su, boruda en uzun beklemiş sudur.
Yumuşak ve asidik su: EPA da korozyonun asidik ya da mineralce düşük suda arttığını belirtir. Sertliği sert su nedir?, asitliği içme suyunun pH değeri yazılarımızda anlattık.
Sıcak su: CDC'ye göre musluktan ılık ya da sıcak gelen suda kurşun daha yüksek olabilir.
Klor ve kloramin: WHO'ya göre serbest klor kalıntısı daha az çözünen kurşunlu tabakalar oluşturma eğilimindeyken kloramin kurşun boruda daha çözünür tortulara yol açabilir; arıtma yönteminin ya da su kaynağının değişmesi de kurşunun çözünürlüğünü değiştirebilir.
Kuyu suyunda düşük pH: NSF'ye göre pH 7,0'ın altına inen su asidikleşir ve boru ile musluklardan kurşun çözebilir; bu durumda genellikle asit nötrleştirme sistemleri kullanılır.
Parçacık hâlinde kurşun: Kurşun yalnız çözünmüş hâlde bulunmaz; EPA, musluk ucundaki süzgeçte (perlatör) kurşun parçacıkları birikebileceği için süzgecin düzenli temizlenmesini önerir.

Yönetmeliğin Ek-1'i de gösterge parametreleri notunda "Su aşındırıcı olmamalıdır." der.

İçme Suyunda Kurşun Sınırı Kaç µg/L?

Türkiye'de içme suyunda kurşun sınırı 10 µg/L'dir; WHO'nun kılavuz değeri de 10 µg/L'dir, ancak geçicidir. AB'de değer en geç 12 Ocak 2036'da 5 µg/L'ye iner, Kanada'nın kılavuz değeri 2019'dan beri 5 µg/L'dir; ABD'de ise eylem düzeyi kullanılır.

Ülke / kurum	Kurşun değeri	Açıklama	Kaynak
Türkiye	10 µg/L	Musluktan alınan, haftalık ortalamayı temsil eden numuneye uygulanır; 31 Aralık 2012'ye kadar 25 µg/L uygulanmıştır	Yönetmelik Ek-1 (2013)
WHO	10 µg/L (0,01 mg/L)	Geçici kılavuz değer; sağlık temelli değildir, arıtma ve ölçüm yapılabilirliğine dayanır	WHO kurşun föyü (2022)
Avrupa Birliği	10 µg/L; en geç 12 Ocak 2036'dan itibaren 5 µg/L	Uyum noktası, içme suyu için normalde kullanılan musluktur	Direktif (AB) 2020/2184
Kanada	5 µg/L	2019'dan beri kılavuz değer (MAC), musluk suyuna uygulanır; "makul ölçüde ulaşılabilen en düşük düzey" ilkesi	Health Canada (2019)
ABD	Eylem düzeyi 15 µg/L; 1 Kasım 2027'den itibaren 10 µg/L	Eylem düzeyi sağlık sınırı değil, su idaresini harekete geçiren eşiktir; sağlık hedefi (MCLG) sıfırdır	EPA (Ekim 2024)

WHO'ya göre değer artık sağlık temelli değildir; merkezi arıtmada fosfat dozlama gibi yöntemlerle bunun altına inmek son derece zor olduğu için 10 µg/L'de tutulmuştur ve derişim makul ölçüde mümkün olan en düşük düzeyde tutulmalıdır. ABD'de EPA'nın Ekim 2024 kuralına (LCRI) göre su sistemlerinin büyük çoğunluğu kurşun bağlantı hatlarını 10 yıl içinde değiştirecektir. EPA'nın uyum tarihleri föyüne göre 1 Kasım 2027'ye kadar 0,015 mg/L (15 µg/L) eylem düzeyi geçerlidir; bu tarihten sonra 0,010 mg/L (10 µg/L) uygulanır.

Kaynaklarda kurşun µg/L, mg/L ya da ppb ile verilir: WHO 0,01 mg/L'yi 10 µg/L diye yazar; EPA aynı eylem düzeyini bilgi föyünde 15 µg/L, tüketici sayfasında 15 ppb olarak verir. Analiz raporunuzdaki değeri bu tablodaki birimle karşılaştırın.

Güvenli Bir Kurşun Seviyesi Var mı? Sağlık Etkileri

Hayır. WHO'nun bilgi föyündeki ifade şudur: "There is no level of exposure to lead that is known to be without harmful effects." (Zararlı etkisi olmadığı bilinen bir kurşun maruziyeti düzeyi yoktur.) WHO'nun içme suyu kılavuzu da kurşunun başlıca etkilerinde eşik görünmediğini yazar; EPA kurşun için sağlık hedefini sıfır olarak belirlemiştir, CDC'ye göre de küçük çocuklar için güvenli bir kan kurşun düzeyi saptanmamıştır.

Bebek ve çocuklar: WHO bebek ve çocukları en duyarlı grup sayar; kurşun çocukların beyin gelişimini kalıcı olarak etkileyebilir, zekâ bölümünü (IQ) düşürebilir ve dikkat süresinde kısalma gibi davranış değişikliklerine yol açabilir. EPA düşük düzeyleri bile öğrenme sorunları, büyümede yavaşlama, işitme sorunları ve kansızlıkla ilişkilendirir.
Gebelik: WHO'ya göre gebelikte kurşun maruziyeti fetüsün büyümesini azaltabilir ve erken doğuma neden olabilir; EPA kurşunun plasentayı geçtiğini belirtir.
Yetişkinler: WHO yüksek tansiyon, kalp-damar sorunları ve böbrek hasarı riskinde artış sayar; EPA bunlara üreme sorunlarını ekler.

Su, kurşunun tek kaynağı değildir. EPA'nın tahminine göre içme suyu bir kişinin toplam kurşun maruziyetinin %20'sini ya da daha fazlasını oluşturabilir; çoğunlukla suyla hazırlanan mamayla beslenen bebeklerde bu pay %40–60'a çıkabilir.

CDC'ye göre bir çocuğun kurşuna maruz kalıp kalmadığı en güvenilir biçimde kan kurşun testiyle anlaşılır; test için çocuğunuzun hekimine danışın. CDC'nin 2021'den beri kullandığı 3,5 µg/dL referans değeri, ABD'de 1–5 yaş çocukların 97,5. yüzdeliğidir; CDC bu değerin sağlık temelli bir standart olmadığını vurgular.

Evde Kurşun Boru Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Kurşun boru mat gri ve yumuşaktır; bozuk parayla ya da anahtarla hafifçe kazındığında parlak gümüş renginde iz bırakır ve mıknatıs tutmaz (EPA). Kontrole şebeke hattının binaya girdiği noktadan başlayın: EPA'nın Chicago rehberine göre kurşun bağlantı hattı çoğunlukla evin ön ya da yan duvarının hemen içinde biter. Aynı rehber kazırken bıçak ya da sivri alet kullanılmamasını ve borunun delinmemesine dikkat edilmesini önerir.

Malzeme	Görünüş	Kazıma ve mıknatıs	Kurşun açısından
Kurşun	Mat gri, yumuşak; bağlantı yerinde soğan biçimli şişkinlik olabilir	Kolay kazınır, iz gümüş renginde parlar; mıknatıs tutmaz	Doğrudan kaynak
Galvaniz çelik	Yenisi gri-gümüş; eskisi koyu kahverengi, gri ya da siyah; ucunda diş vardır	Kolay kazınmaz; mıknatıs kolayca tutar	Olası kaynak: kaplamadaki kurşun izi, iç pas tabakasında biriken kurşun
Pirinç	Altın sarısı, bakır ve çinko alaşımı; ucunda diş vardır	—	Olası kaynak: alaşımda ya da lehimde kurşun (EPA'ya göre ABD'de 2014 öncesi parçalar)
Bakır	Yenisi bakır renginde, eskisi mat ya da yeşilimsi; ucunda diş yoktur	Kolay kazınır, iz bakır renginde parlar; mıknatıs tutmaz	Boru kaynak değildir; eski bakır tesisatta kurşun lehim olabilir
PVC ve PEX	Plastik; PVC genellikle beyaz ya da gri, PEX kırmızı, mavi, beyaz ya da siyah	—	EPA'ya göre kurşun kaynağı değildir

Görsel kontrol testin yerini tutmaz. EPA'ya göre numune alındığı anı gösterir: önceki düşük sonuç kurşunsuzluk kanıtı değildir, bir musluğun sonucu diğerlerine genellenemez ve her içme musluğu ayrı test edilmelidir.

Suda Kurşun Testi Nasıl Yapılır?

Suda kurşun, musluktan alınan su numunesinin laboratuvarda analiz edilmesiyle ölçülür; numune, kurşunun arandığı musluktan ve amaca uygun yöntemle alınır. EPA'ya göre kurşun görülmediği, tadı ve kokusu alınmadığı için zararlı miktarda kurşun olup olmadığını bilmenin tek yolu testtir.

Kimler test yaptırmalı?

Tesisatı eski olan, malzemesi bilinmeyen ya da kurşun veya eski galvaniz boru şüphesi bulunan evler
Bebek, küçük çocuk ya da gebe biri bulunan, mamayı musluk suyuyla hazırlayan evler; WHO ve EPA bu grupları en duyarlı grup sayar
Kuyu suyu kullananlar; NSF'ye göre düşük pH kurşunun çözünmesini artırır
Tesisatı onarılmış evler; WHO, onarımda kurşunlu parça kullanılmadığını doğrulamak için uzun beklemiş sudan "en kötü durum" numunesi tarif eder

Numune türleri ve ne gösterdikleri

Numune	Nasıl alınır?	Ne gösterir?
İlk çekilen numune	Su borularda bekledikten sonra musluktan akan ilk su	Genellikle en yüksek kurşunu verir (WHO)
Akıtılmış numune	Musluk bir süre akıtıldıktan sonra alınan su	Tutarlı sonuç verir, ama su ile kurşunlu malzeme arasındaki en kısa teması yansıtır (WHO)
Gün içi rastgele numune	Günün herhangi bir saatinde, olağan kullanımda alınan su	İçilen suya en yakın sonucu verir ama en değişkendir; ortalama için daha çok numune gerekir (WHO)
Sıralı numune	Uzun beklemeden sonra art arda doldurulan kaplar	Kurşunun tesisatın hangi bölümünden geldiğini bulmaya yarar (WHO)
Birinci ve beşinci litre	Kurşun bağlantı hattı olan evde ilk ve beşinci litre	ABD'deki LCRI yöntemi; yüksek olan sonuç esas alınır (EPA)

Laboratuvar ve sonuç raporu

CDC'ye göre musluk suyunda kurşun testi için ilk başvuru yeri yerel su idaresidir; suda kurşun analizi için sertifikalı laboratuvarlar da vardır. Testi laboratuvara yaptıracaksanız numune kabını, bekleme süresini ve numune alma yöntemini laboratuvardan isteyin. WHO'ya göre atomik absorpsiyon spektrometrisiyle (AAS) tespit sınırı 1 µg/L, pratik ölçüm sınırı 1–10 µg/L aralığındadır; raporda "tespit edilmedi" yazıyorsa hangi sınırın altında olduğuna bakın.

TDS metre kurşunu göstermez: çözünmüş maddelerin toplamını iletkenlikten tahmin eder, tek tek metalleri ayırt etmez. Ölçümün sınırlarını TDS nedir? rehberimizde anlattık.

Testte Kurşun Çıkarsa Hemen Ne Yapılmalı?

Kurşun çıkan evde kalıcı çözüme kadar içme, yemek ve mama için yalnız soğuk su kullanılır, beklemiş su akıtılır, perlatör temizlenir ve kurşun azaltımı belgelenmiş bir filtreye geçilir; kaynatmak işe yaramaz.

Yalnız soğuk su kullanın: EPA'nın önerisi içmede, yemekte ve mamada yalnız soğuk suyun kullanılmasıdır. Sıcak su gerekiyorsa soğuk musluktan alınan su ısıtılır.
Beklemiş suyu akıtın: EPA, içmeden önce boruları boşaltmak için musluğu açmayı, duş almayı, çamaşır ya da bulaşık makinesini çalıştırmayı önerir; belirli bir dakika vermez, çünkü süre evde kurşun bağlantı hattı olup olmamasına göre değişir.
Kaynatmaya güvenmeyin: CDC ve EPA'ya göre kaynatmak kurşunu azaltmaz.
Perlatörü temizleyin: Musluk ucundaki süzgeci düzenli sökün ve temizleyin (EPA).
Belgeli filtre kullanın: EPA, kalıcı çözüme kadar sorunlu muslukta kullanım noktası filtresini kısa vadeli önlem olarak gösterir; filtre edilmiş su içme, yemek ve mama için kullanılır.
Hekime danışın: Evde bebek, küçük çocuk ya da gebe varsa kan kurşun testi ve mama suyu için hekimin görüşünü alın.
Yeniden test ettirin: Önlemden ya da onarımdan sonra her içme musluğunu yeniden test ettirin.

Sudaki Kurşun Nasıl Giderilir? Yöntemlerin Karşılaştırması

Sudaki kurşun ev içinde, kurşun azaltımı NSF/ANSI 53 ya da NSF/ANSI 58 kapsamında belgelenmiş bir kullanım noktası cihazıyla azaltılır; kaynağı ise yalnız tesisat değişimi ortadan kaldırır. Kaynatma işe yaramaz; NSF'ye göre kurşun azaltımı için belgelendirilmiş bir tüm ev sistemi de yoktur.

Yöntem	Kurşuna etkisi	Dikkat edilecek nokta	Kaynak
Kaynatma	Kurşunu azaltmaz	Isıtılacak su soğuk musluktan alınır; sıcak gelen suda kurşun daha yüksek olabilir	CDC, EPA
Musluğu akıtma	Boruda beklemiş, kurşunu yüksek olabilecek suyu boşaltır	Kaynağı kaldırmaz; süre evden eve değişir	EPA, WHO
NSF/ANSI 53 belgeli filtre	Çözünmüş kurşun dahil kurşunu azaltır	NSF/ANSI 42 Class 1 ile birlikte aranır; filtre zamanında değişir, sıcak su geçirilmez	EPA, CDC
Ters ozmoz (NSF/ANSI 58)	CDC'ye göre kurşunu giderir	NSF/ANSI 58'de kurşun azaltımı isteğe bağlı bir iddiadır; belge kaydında ayrıca yazmalıdır	CDC, NSF
Aktif karbonlu sürahi ve buzdolabı filtresi	Ürüne göre değişir	CDC'ye göre asıl amaçları tat ve kokuyu iyileştirmektir, bir kısmı kurşun gibi ağır metalleri de giderir; kurşun için belge aranır	CDC, EPA
Tüm ev (bina girişi) sistemi	Kurşun için belgelendirilmiş sistem yok	Kurşunda ölçüm ve önlem musluk noktasında yapılır	NSF, WHO
Tesisat yenileme	Kaynağı ortadan kaldırır	Yeni parçalar kurşunsuz ya da düşük kurşunlu olmalıdır	WHO, AB

Ters ozmoz kurşunu giderir mi?

CDC ters ozmozu kurşunu gideren yöntemler arasında sayar. Ancak ters ozmoz cihazlarının standardı olan NSF/ANSI 58'de zorunlu iddia yalnız TDS (toplam çözünmüş madde) azaltımıdır; kurşun azaltımı isteğe bağlıdır. Yani NSF belgeli bir cihazın kurşunu kapsayıp kapsamadığı belge kaydındaki ya da performans veri sayfasındaki kurşun satırından anlaşılır. Çalışma ilkesi için ters ozmoz su arıtma cihazı, belge sorgulama için NSF sertifikası nedir? yazılarımızda.

NSF/ANSI 53 ile NSF/ANSI 42 ne anlama gelir?

NSF/ANSI 53 kurşun deneyinde filtreye 150 µg/L kurşunlu su verilir; pH 8,5 deneyinde bu kurşunun %30'u parçacık hâlindedir. Çıkış suyunda kabul edilen en yüksek değer 2019'da 10 µg/L'den 5 µg/L'ye indirilmiştir (WC&P, NSF). NSF'ye göre bir ürünün 10 µg/L'lik eski ölçütle mi, 5 µg/L'lik güncel ölçütle mi belgelendiği ürünün performans test veri sayfasında yazar. EPA'ya göre NSF/ANSI 53 çözünmüş kurşun dahil kurşunu, NSF/ANSI 42 Class 1 ise kurşun taşıyabilen çok küçük parçacıkları azaltır; EPA iki belgeyi birlikte taşıyan filtreyi önerir. Aktif karbon ya da iyon değiştirici reçinede de ölçüt yöntemin adı değil, ürünün belgesidir; bkz. aktif karbon nedir?

Bakım ve cihaz seçimi

Belgeli cihaz da bakımla çalışır: NSF ve EPA filtrelerin üretici talimatındaki sürede değiştirilmesini, EPA ayrıca filtreden sıcak su geçirilmemesini ister. Değişim aralıkları su arıtma cihazı bakımı rehberimizde yer alır. Cihaz seçerken ürün belgesinde kurşun azaltımı yazıp yazmadığına bakın; modeller ev tipi su arıtma kategorimizdedir.

Not: Bina ya da daire girişindeki arıtma başka amaçlarla kullanılabilir. Kurşunda ise WHO ölçümün musluktan yapılmasını ister; NSF'ye göre de kurşun azaltımı için belgelendirilmiş bir tüm ev sistemi yoktur. Bu yüzden kurşun önlemi içme suyunun alındığı muslukta alınır.

Kalıcı Çözüm: Kurşunlu Tesisatı Değiştirmek

Kurşunun kalıcı çözümü kurşunlu bağlantı hattının, boruların ve parçaların sökülmesidir. WHO bunu asıl çare sayar; o zamana kadar korozyon kontrolü gibi diğer önlemlerin alınmasını, yeni tesisat ve onarımlarda kurşunsuz bağlantı ve lehim ile düşük kurşunlu alaşım parçaların kullanılmasını ister.

Önce kaynağı bulun: Sorunlu musluk ya da hat sıralı numuneyle belirlenir. EPA kalıcı önlem olarak sorunlu musluğun ya da borunun değiştirilmesini veya tesisatın yeniden düzenlenmesini sayar.
Musluk ve parça seçimi: NSF, musluk ve tesisat malzemesi alırken etikette içme suyuyla temas için NSF/ANSI/CAN 61 belgesinin aranmasını önerir.
ABD'deki "kurşunsuz" tanımı: 2011 tarihli ve 2014'te yürürlüğe giren ABD yasası suyla temas eden yüzeylerde ağırlıklı ortalama kurşunu %0,25, lehim ve flux için %0,2 ile sınırlar; 1986'da borularda %8'e kadar kurşun "kurşunsuz" sayılıyordu (EPA). Bu tarihler ABD mevzuatına aittir.
AB yaklaşımı: Direktif 2020/2184 Madde 10, üye devletlerin ekonomik ve teknik olarak mümkünse mevcut bina içi tesisattaki kurşun parçaların değiştirilmesi önlemini değerlendirmesini ve uygun görülürse uygulamasını ister.

Türkiye'de Kurşun Sorumluluğu Kimde?

Yönetmeliğe göre bina içi tesisat su idaresinin sorumluluğunda değildir; tesisattan kaynaklanan kurşunda düzeltici önlemi mülk sahibi alır, yetkili kurumlar bu önlemler hakkında tavsiyede bulunur.

İç şebeke (Madde 5): Binanın şebeke bağlantısından musluklara kadar uzanan boru, bağlantı ve aletler "iç şebeke" sayılır; bu kısım su idaresinin sorumluluğunda değildir.
Uyum noktası (Madde 8): Şebekeyle verilen suda parametreler, suyun musluklardan akıtıldığı noktada aranır; Ek-1 Not 3'e göre kurşun değeri musluktan alınan numuneye uygulanır.
2013 hükmü: Uygunsuzluk yalnız tek bir konutta ya da işletmede görülüyor ve sebebi o yerin kendi tesisatı ya da tesisatın bakım-onarımıysa yönetmeliğe uyulmuş kabul edilir.
Mülk sahibine tavsiye (Madde 8): Bu durumda yönetmelikteki adıyla Müdürlük ve mahalli idare (suyu sağlayan belediye ya da il özel idaresi), mülk sahiplerinin alabileceği düzeltici önlemler hakkında onlara tavsiyede bulunmak dahil, uygunsuzluk riskini azaltacak önlemleri alır.
Zorlayıcı tedbir: 2013 değişikliği, bina tesisatındaki suda sağlığa zararlı bir parametre bulunduğunda uygulanacak, suyun kesilmesine kadar varabilen idari yaptırımları "zorlayıcı tedbir" diye tanımlar.

AB direktifi de uygunsuzluk bina içi sistemden kaynaklanıyorsa üye devleti uyumlu sayar. Apartmanda ortak tesisat için yönetimle, daire içi için sıhhi tesisat ustasıyla görüşün. Diğer metaller için içme suyunda ağır metaller yazımıza bakın.

Sık Sorulan Sorular

Suda kurşun olduğu nasıl anlaşılır?

Yalnız suyun test edilmesiyle. CDC'ye göre kurşun içme suyunda görülmez, tadı ve kokusu alınmaz; EPA da zararlı miktarda kurşun olup olmadığını bilmenin tek yolunun test olduğunu belirtir. CDC test için önce yerel su idaresine başvurulmasını önerir; suda kurşun analizi için sertifikalı laboratuvarlar da vardır.

İçme suyunda kurşun sınırı kaç µg/L?

Türkiye'de 10 µg/L'dir ve musluktan alınan numuneye uygulanır. WHO'nun değeri de 10 µg/L'dir ama geçicidir. AB'de değer en geç 12 Ocak 2036'da 5 µg/L'ye iner; Kanada'nın kılavuz değeri 2019'dan beri 5 µg/L'dir. ABD'de eylem düzeyi 1 Kasım 2027'de 15 µg/L'den 10 µg/L'ye iner.

Güvenli bir kurşun seviyesi var mı?

Hayır. WHO'ya göre zararlı etkisi olmadığı bilinen bir kurşun maruziyeti düzeyi yoktur. EPA kurşun için sağlık hedefini sıfır olarak belirlemiştir; CDC'ye göre küçük çocuklar için güvenli bir kan kurşun düzeyi saptanmamıştır.

Kaynatmak kurşunu giderir mi?

Hayır. CDC ve EPA'ya göre kaynatmak sudaki kurşunu azaltmaz. Bunun yerine soğuk su, akıtma, belgeli filtre ve tesisat değişimi önerilir.

Ters ozmoz kurşunu giderir mi?

CDC'ye göre ters ozmoz kurşunu giderir. Ancak NSF/ANSI 58'de zorunlu iddia yalnız TDS azaltımıdır, kurşun azaltımı isteğe bağlıdır. Belge kaydında kurşun azaltımı ayrıca yazmalıdır.

Aktif karbon filtre kurşunu tutar mı?

Ürüne bağlıdır. CDC, sürahi ve buzdolabı filtrelerinde çoğunlukla aktif karbon bulunduğunu ve bu filtrelerin esas işinin tadı ve kokuyu düzeltmek olduğunu belirtir; aynı sayfaya göre bu filtreler karbonu tadı iyileştirmek ya da kurşun gibi ağır metalleri gidermek için kullanır. EPA kurşun için üzerinde kurşun azaltımı yazan, NSF/ANSI 53 ile NSF/ANSI 42 Class 1 belgelerini birlikte taşıyan filtreyi önerir.

Bina girişi veya tüm ev filtresi kurşunu çözer mi?

NSF'nin 2025'te güncellenen sayfasına göre kurşun azaltımı için belgelendirilmiş bir tüm ev sistemi yoktur. WHO'ya göre kurşun büyük ölçüde bina tesisatından geldiği için ölçüm de önlem de muslukta yapılır.

Sabah ilk akan su içilir mi, ne kadar akıtılmalı?

WHO'ya göre boruda beklemiş suyun ilk numunesi genellikle en yüksek kurşunu gösterir. EPA bu suyu içmeden önce boruların boşaltılmasını önerir: musluk açılabilir, duş alınabilir, çamaşır ya da bulaşık makinesi çalıştırılabilir. Herkese uyan bir süre yoktur; gereken süre evde kurşun bağlantı hattı bulunup bulunmamasına bağlıdır.

Sıcak musluk suyu yemek ve çay için kullanılır mı?

Kurşun açısından önerilmez. CDC'ye göre musluktan ılık ya da sıcak gelen suda kurşun daha yüksek olabilir; EPA da yemekte ve mamada yalnız soğuk suyu önerir. Çay ya da yemek suyu soğuk musluktan alınıp ısıtılır.

Bebek maması hangi suyla hazırlanmalı?

EPA mama için yalnız soğuk su kullanılmasını ve kurşun varsa kurşun azaltımı belgelenmiş filtreden geçmiş suyu önerir. EPA'nın tahminine göre çoğunlukla suyla hazırlanan mamayla beslenen bebeklerde kurşun maruziyetinin %40–60'ı içme suyundan gelebilir. Mama suyu için hekiminize danışın.

Şebeke suyunda kurşun var mı, sorun belediyeden mi?

WHO'ya göre kurşun musluk suyuna doğal kaynaklardan nadiren geçer; esas olarak bina tesisatından ve şebeke bağlantı hatlarından gelir. Yönetmeliğe göre bina içi tesisat su idaresinin sorumluluğunda değildir. Şebeke için idare raporlarına, musluğunuz için laboratuvar analizine bakılır.

TDS metre kurşunu gösterir mi?

Hayır. TDS metre suda çözünmüş maddelerin toplamını iletkenlikten tahmin eder; kurşun gibi tek tek metalleri ayırt etmez. Düşük TDS değeri suda kurşun olmadığını göstermez; kurşun laboratuvarda ayrıca ölçülür.

Pirinç musluk kurşun bırakır mı?

Bırakabilir. EPA'ya göre kurşun hattı bulunmayan evlerde de pirinç ya da krom kaplı pirinç musluk kurşun kaynağı olabilir. NSF, yeni musluk ve tesisat malzemesinin etiketinde NSF/ANSI/CAN 61 belgesinin aranmasını önerir.

Bakır boruda kurşun olur mu?

Bakır borunun kendisi kurşun kaynağı sayılmaz; EPA bakırı kurşun kaynağı olmayan boru malzemeleri arasında gösterir. Ancak EPA'ya göre eski bakır tesisatta kurşun lehim bulunabilir; ABD'de 1987 öncesi lehimlerin kurşun oranı ağırlıkça %50'ye ya da daha fazlasına çıkabiliyordu. Bu tarih ABD mevzuatına aittir; bakır tesisatlı evde de kurşun yalnız testle anlaşılır.

Kurşun testi ne sıklıkla yaptırılmalı?

Kaynaklar herkese uyan sabit bir aralık vermez. EPA'ya göre su numunesi yalnız alındığı anın durumunu gösterir ve musluktaki kurşun düzeyi zamanla değişebilir; önceki düşük sonuç musluğun kurşunsuz olduğunu kanıtlamaz. EPA musluk ya da boru değiştirildikten sonra yeniden numune alınmasını ve sonucun ilk sonuçla karşılaştırılmasını önerir; WHO da onarım sonrasında uzun süre beklemiş sudan numune alınmasını tarif eder.

Kuyu suyunda kurşun olur mu?

Olabilir. NSF'ye göre kuyu suyunda kurşun yüksekse neden düşük pH olabilir: pH 7,0'ın altına inen su asidikleşir ve boru ile musluklardan kurşun çözebilir. Bu durumda genellikle asit nötrleştirme sistemleri kullanılır.