Ayrımsal damıtma, diğer adıyla fraksiyonel damıtma; birden fazla sıvıdan oluşan karışımları, bileşenlerin farklı kaynama noktalarından yararlanarak ayırma işlemidir. Basit damıtmadan farklı olarak bu yöntemde fraksiyon kolonu kullanılır. Bu kolon içinde buhar tekrar tekrar yoğunlaşır ve yeniden buharlaşır.

Bu tekrar eden süreç sayesinde kaynama noktaları birbirine yakın olan sıvılar daha başarılı şekilde ayrılabilir. Örneğin ham petrolün benzin, motorin, gaz yağı ve farklı fraksiyonlara ayrılması ayrımsal damıtmanın en bilinen uygulamalarından biridir.

Ayrımsal damıtma işleminin temel mantığı basittir: Karışım ısıtılır, daha düşük kaynama noktasına sahip bileşen önce buharlaşır, buhar fraksiyon kolonundan geçerken kademeli olarak yoğunlaşır ve tekrar buharlaşır. Böylece karışımdaki bileşenler kaynama noktalarına göre ayrılır.

Basit damıtma ve ayrımsal damıtma aynı mantığa dayanır; ancak kullanım alanları farklıdır. Basit damıtma, kaynama noktaları arasında belirgin fark olan sıvılar için uygundur. Ayrımsal damıtma ise kaynama noktaları birbirine yakın olan karışımlarda daha etkili sonuç verir.

Ayrımsal damıtma birçok farklı sektörde kullanılır. En bilinen örnek petrol rafinerileridir. Bunun yanında kimya sanayi, alkol üretimi, çözücü geri kazanımı ve laboratuvar saflaştırma işlemlerinde de kullanılır.

Ev tipi su arıtma cihazlarında ayrımsal damıtma yöntemi yaygın olarak kullanılmaz. Bunun temel nedeni enerji maliyeti, işlem süresi ve pratik kullanım zorluğudur. İçme suyu arıtımında daha çok sediment filtre, aktif karbon filtre, ters ozmoz membran, mineral filtre, alkali filtre, UV cihazı ve bazı özel uygulamalarda deiyonizasyon sistemleri kullanılır.

Damıtma yöntemiyle elde edilen suya distile su denir. Distile su bazı laboratuvar, teknik ve endüstriyel alanlarda kullanılsa da günlük içme suyu için her zaman en ideal seçenek değildir. Çünkü damıtma işlemi su içerisindeki mineralleri de büyük oranda azaltır.

Ters ozmoz ve damıtma, suyu arıtmak için farklı prensiplerle çalışan iki ayrı yöntemdir. Damıtma suyu buharlaştırıp yoğunlaştırmaya dayanırken, ters ozmoz suyu yarı geçirgen membrandan geçirerek çözünmüş maddelerin azaltılmasını hedefler.

Distile su, damıtma yöntemiyle elde edilen düşük mineral içerikli sudur. Laboratuvar cihazlarında, akülerde, ütülerde, bazı medikal ve teknik uygulamalarda kullanılabilir. Ancak günlük içme suyu olarak düzenli tüketimi konusunda dikkatli olunmalıdır.

Çünkü distile suyun mineral içeriği oldukça düşüktür. Günlük içme suyu tercihi yapılırken sadece “çok saf” olması değil, içim dengesi, mineral yapısı, kullanım amacı ve kişinin genel beslenme düzeni de dikkate alınmalıdır.

Saf su üretimi, kullanım amacına göre farklı teknolojilerle yapılabilir. Laboratuvar, medikal, kozmetik, akü, cam yıkama, buhar kazanı veya endüstriyel üretim gibi alanlarda istenen su kalitesi farklıdır.

• Petrol rafinerilerinde ham petrolün farklı ürünlere ayrılmasında
• Kimya sanayinde çözücü ve kimyasal saflaştırma işlemlerinde
• Laboratuvarlarda sıvı karışımların ayrılmasında
• Alkol ve su karışımlarının ayrıştırılmasında
• Endüstriyel üretimde saflık ihtiyacı olan proseslerde
• Çözücü geri kazanım sistemlerinde